Vitamin A là một chất dinh dưỡng thiết yếu rất cần thiết cho sự phát triển cơ thể; tham gia chức năng thị giác, chức năng miễn dịch, sự tăng trưởng, chống oxy hóa và sinh sản.

Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, có tác dụng bảo vệ mắt, chống quáng gà và bệnh khô mắt; đảm bảo sự phát triển bình thường của bộ xương, răng, bảo vệ da và niêm mạc; tăng cường sức đề kháng giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn.

Vitamin A quan trọng đối với sức khoẻ thị giác, chức năng miễn dịch và sự tăng trưởng và phát triển của bào thai. Thiếu Vitamin A có thể gây suy yếu thị lực, làm tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong do nhiễm trùng ở trẻ em.

Chức năng của Vitamin A

  • Tham gia chức năng thị giác: sự có mặt của Vitamin A là một phần không thể thiếu đối với việc đảm bảo thị giác của con người.
  • Duy trì cấu trúc bình thường của da và niêm mạc, biệt hóa tế bào
  • Đáp ứng miễn dịch: do hoạt động đặc hiệu lên các tế bào của cơ thể, Vitamin A tham gia tích cực vào sức chống chịu bệnh tật của con người.
  • Tạo máu: Thiếu Vitamin A liên quan chặt chẽ với thiếu máu do thiếu sắt.
  • Tăng trưởng: Vitamin A đóng vai trò như một hormon trong điều chỉnh sự lớn và phát triển của các mô trong hệ cơ- xương.
  • Chống lão hóa: Vitamin A làm chậm quá trình lão hóa do làm ngăn chặn sự phát triển của các gốc tự do.
  • Chống ung thư: Hoạt động kìm hãm các gốc tự do cũng dẫn tới ngăn chặn được một số bệnh ung thư. Nhưng lưu ý: Vitamin A trong dầu cá hay có nguồn gốc từ động vật không có tác dụng phòng ngừa ung thư, chỉ có thành phần tiền Vitamin A trong rau củ, trái cây mới có khả năng phòng bệnh.

Thừa và thiếu vitamin A ở cơ thể người

Thực phẩm chứa Beta carotene- tiền vitamin A giúp giảm nguy cơ ung thư

Vitamin A dạng bổ sung thường được dùng cho những người gặp khó khăn trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng, nhưng tốt nhất nên bổ sung vitamin A thông qua nguồn thực phẩm.

Ảnh hưởng của tình trạng thiếu và thừa Vitamin A

Nguy cơ gây ra do thiếu Vitamin A:

  • Bệnh về mắt: khô mắt, khô giác mạc, nhuyễn giác mạc dẫn đến hậu quả sẹo giác mạc thậm chí mù vĩnh viễn.
  • Thoái hóa, sừng hóa các tế bào biểu mô, giảm chức năng bảo vệ của cở thể
  • Giảm khả năng miễn dịch, tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong ở trẻ em
  • Trẻ chậm lớn, thiếu Vitamin A sớm ảnh hưởng tới phát triển trí tuệ của trẻ khi đến tuổi đi học

Phụ nữ mang thai rất nhạy cảm với sự thiếu hụt vitamin A, đặc biệt sự nhạy cảm này cao nhất trong giai đoạn cuối của thai kỳ do sự phát triển nhanh của bào thai và sự gia tăng về thể tích máu trong giai đoạn này.

Trẻ sơ sinh được sinh ra với dự trữ vitamin A thấp. Vì vậy, cần bổ sung đủ vitamin A cho mẹ từ khi mang thai và cho con bú để có đủ lượng Vitamin A trong sữa mẹ, đây là nguồn cung cấp vitamin A đầu tiên, an toàn và tốt nhất cho con.

Thừa và thiếu vitamin A ở cơ thể người

Vitamin A rất quan trọng đối với phụ nữ mang thai

Rủi ro khi sử dụng quá liều vitamin A:

Do vitamin A hòa tan trong chất béo, việc đào thải lượng dư thừa đã hấp thụ vào từ ăn uống là khó khăn hơn so với các vitamin hòa tan trong nước. Rất ít khi xảy ra tình trạng dự thừa Vitamin A nếu bổ sung qua thức ăn. Dư thừa thường xảy ra khi bổ sung Vitamin A ở dạng hoạt động bằng thuốc ở liều cao. Vitamin A dư thừa sẽ tích lũy trong cơ thể và gây ra các tác dụng không mong muốn như:

  • Các triệu chứng ngộ độc gan
  • Biến đổi xương, đau khớp, móng tay dễ gãy
  • Thay đổi thị lực, phù gai thị
  • Đau đầu, chóng mặt, khó ngủ, mất tập trung, dễ cáu gắt
  • Buồn nôn, nôn, mệt mỏi, giảm sự thèm ăn và khó tăng cân
  • Biến đổi da: Vàng da, khô, nứt, tăng độ nhạy cảm với ánh sáng mặt trời, bong vảy, sung huyết…
  • Sinh con dị tật, phồng thóp ở trẻ nhỏ

Thừa và thiếu vitamin A ở cơ thể người

Nên bổ sung vitamin A từ nguồn thực phẩm sẽ an toàn hơn

Một số vấn đề cần lưu ý khi bổ sung:

Nguy cơ ngộ độc vitamin A cao nhất là với các chế phẩm bổ sung trực tiếp vitamin A. Với các chế phẩm bổ sung trực tiếp Vitamin A dạng hoạt động cần lưu ý bổ sung ở mức vừa đủ theo khuyến cáo, bởi dư thừa Vitamin A sẽ tích lũy trong cơ thể và gây ra các tác hại nghiêm trọng tới tới sức khỏe.

Beta-carotene và các carotene khác thì không như retinol, vì chúng chỉ chuyển thành vitamin A khi cơ thể có nhu cầu về vitamin A. Mức độ biến đổi phụ thuộc vào tình trạng vitamin A mà cơ thể hiện có. Carotene thường được cho là an toàn vì không liên quan tới các phản ứng có hại cho sức khỏe. khi cung cấp dư thừa Carotene sẽ gây nên hiện tượng vàng da. Nhưng ngưng sử dụng một thời gian, hiện tượng này sẽ biến mất.

Phụ nữ mang thai không nên tiêu thụ nhiều hơn mức vitamin A được khuyến cáo vì retinol có liên quan đến dị tật thai nhi. Vì thế, các sản phẩm thuốc bổ bà bầu có uy tín thường bổ sung vitamin A dưới dạng beta-caroten là dạng tự nhiên, an toàn hơn. Một lượng retinol trong các sản phẩm từ thịt tương đương với 12 lần lượng beta-caroten có trong các thức ăn từ thực vật.

Bài viết liên quan