sức khỏe tự nhiên, natural health

CHOLESTEROL CAO VÀ NHỮNG HỆ LỤY

Trước đây, cholesterol cao (máu nhiễm mỡ) là căn bệnh còn khá xa lạ đối với nhiều người, nhưng những năm gần đây mỡ trong máu cao dần trở nên rất quen thuộc và ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, mọi người lại khá thờ ơ với những hệ lụy từ căn bệnh này. Có thể là do nó không gây ra những hậu quả nghiêm trọng ngay lập tức, cho nên mọi người không để tâm lắm, chỉ đến khi nó gây ra những biến chứng nặng nề lúc đó mọi người mới bắt đầu quan tâm đến thì e rằng hơi muộn. Phần lớn mọi người không biết rằng cùng với ung thư, tiểu đường thì máu nhiễm mỡ được coi là “sát thủ thầm lặng” của thời đại. Và phytosterol-hợp chất thiên nhiên được FDA, EFSA công nhận về hiệu quả giảm cholesterol, từ đó ngăn chặn các hệ lụy do cholesterol cao gây ra.

Các biến chứng nguy hiểm của máu nhiễm mỡ

Máu nhiễm mỡ là tình trạng cholesterol trong máu cao. Cholesterol là một dạng chất béo được sản xuất từ tế bào gan và một phần được hấp thu từ thức ăn. Cholesterol cần thiết để tạo màng tế bào, tổng hợp nên các hoocmon, muối mật và vitamin D cho cơ thể, giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K

cholesterol-cao-va-nhung-he-luy-1

Cholesterol cao hình thành mảng xơ vữa

Tuy nhiên khi dư thừa cholesterol (do rối loạn chuyển hóa lipid và do cung cấp dư thừa từ thực phẩm) thì rất nguy hiểm đặc biệt là dư thừa triglyceride và LDL-C (cholesterol xấu).

Khi cholesterol toàn phần, LDL-C và triglyceride cao sẽ lắng đọng trên thành mạch máu (giống như ống nước lắng đọng nhiều dầu mỡ) hình thành nên mảng xơ vữa khiến mạch máu chai cứng và hẹp dần lại, nếu hẹp động mạch của cơ quan nào thì làm giảm lượng máu đến cơ quan đó, nếu mảng xơ vữa lớn hoặc bị vỡ ra trôi theo mạch máu gây tắc nghẽn mạch máu từ đó gây ra các biến chứng:

  • Ở não: hẹp động mạch đưa máu tới não (động mạch cảnh) làm giảm lưu thông máu tới não gây thiếu máu não với các triệu chứng: đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, hay quên. Nếu tắc nghẽn mạch máu sẽ gây xuất huyết não, tai biến mạch máu não.

cholesterol-cao-va-nhung-he-luy-2

Cholesterol cao gây tai biến mạch máu não

  • Ở tim: nếu động mạch đưa máu nuôi tim (động mạch vành) bị hẹp làm giảm lưu thông máu tới tim gây thiếu máu cơ tim, đau thắt ngực. Nếu tắc nghẽn động mạch vành gây nhồi máu cơ tim thậm chí gây tử vong.

cholesterol-cao-va-nhung-he-luy-3

Cholesterol cao gây nhồi máu cơ tim

  • Ở các chi: nếu động mạch cung cấp máu ở chi bị tổn thương dẫn đến tắc nghẽn động mạch chi gây hoại tử chi.

Cholesterol cao và các bệnh mãn tính đi kèm

Cao huyết áp: Mỡ máu cao gây hẹp, xơ cứng, giảm tính đàn hồi của mạch máu và làm tăng độ nhớt của máu. Tất cả chúng làm tăng áp lực máu tác động lên thành động mạch dẫn tới cao huyết áp. Khi mỡ máu cao dẫn đến thiếu máu cơ tim, tim sẽ tạo ra phản xạ bù trừ bằng cách tăng sức co bóp cơ tim, tăng nhịp tim…và dẫn đến bệnh cao huyết áp. Và bản thân bệnh cao huyết áp lại làm tổn thương mạch máu, các LDL-C dư thừa trong máu bị oxy hóa dễ dàng xâm nhập và làm nặng hơn tình trạng xơ vữa.

Gan nhiễm mỡ: Máu nhiễm mỡ thường kèm theo gan nhiễm mỡ với tỉ lệ tương đối cao. Bình thường, trong máu luôn có một tỉ lệ mỡ nhất định do gan tổng hợp để ổn định màng tế bào và làm cho chúng thấm hút các chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, khi chúng ta ăn quá nhiều chất béo, cộng với quá trình sản xuất mỡ nội sinh của gan khiến lượng mỡ trong máu vượt quá mức bình thường. Và cứ mỗi 2 phút toàn bộ máu trong cơ thể lại di chuyển qua gan một lần, khiến gan không kịp xử lý chất béo gây gan nhiễm mỡ.

cholesterol-cao-va-nhung-he-luy-4

Cholesterol cao dễ gây gan nhiễm mỡ

Đái tháo đường: Đái tháo đường là bệnh mà nồng độ đường trong máu cao, do đường không thấm qua thành mạch để vào các tế bào sinh ra năng lượng cho chúng ta hoạt động, cho nên cơ thể sẽ huy động mỡ dự trữ ở gan để đốt cháy tạo năng lượng cho chúng ta hoạt động (quá trình đốt cháy mỡ sẽ giải phóng các acid béo vào máu) vì thế dễ kéo theo mỡ trong máu cao. Và máu nhiễm mỡ gây hẹp mạch máu, làm giảm lượng máu tới các cơ quan trong đó có tuyến tụy (cơ quan sản xuất ra insulin để kiểm soát lượng đường trong máu), ảnh hưởng đến chức năng tế bào tụy, dẫn đến giảm bài tiết insulin, gây tăng đường huyết.

Ngoài ra, những người thừa cân béo phì làm tăng nồng độ triglyceride và LDL-C trong máu, đây là yếu tố quan trọng hình thành và phát triển mảng xơ vữa. Theo thống kê cho thấy 90% người béo phì bị mỡ trong máu cao.

Giảm mỡ máu ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm do cholesterol cao

cholesterol-cao-va-nhung-he-luy-5

Giảm cholesterol phòng ngừa bệnh tim mạch, đột quỵ, tiểu đường, gan nhiễm mỡ…

Các biến chứng nguy hiểm do cholesterol cao được hình thành qua 4 bước:

  • Bước 1: mỡ máu cao
  • Bước 2: tạo mảng xơ vữa
  • Bước 3: gây hẹp mạch máu
  • Bước 4: gây tắc nghẽn, vỡ mạch máu dẫn đến tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim…

Trong phòng ngừa bệnh, nếu ngăn chặn được bước 1 thì các bước sau sẽ khó xảy ra. Vậy thì “làm gì để giảm mỡ máu?”

Hạn chế các thức ăn chứa nhiều cholesterol như: thức ăn nhanh, gan động vật, da gà, tôm, lòng đỏ trứng…Tăng cường hoạt động thể lực để đốt cháy calo, kiểm soát cholesterol trong máu.

Và gần đây, có hơn 100 nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh tính hiệu quả của phytosterol (hợp chất thiên nhiên chiết xuất từ dầu thực vật như hạt cải, đậu nành, hoa hướng dương…) trong việc làm giảm cholesterol trong máu.

Phytosterol được Cục quản lý thực phẩm dược phẩm Mỹ (FDA), Hiệp hội an toàn thực phẩm Châu Âu (EFSA) khuyên dùng trong các bữa ăn hàng ngày để giúp giảm cholesterol.

Tài liệu tham khảo

Health claims: plant sterol/stanol esters and risk of coronary heart disease (CHD)_ FDA, Title 21, Volume 2, Sec. 101.83

Scientific Opinion: Plant sterols/plant stanols related health claims_EFSA Journal 2010, 8(10) : 1813

Phytosterol ester – Institute of Food Science  and Technology – Nov 2011

Efficacy and Safety of Plant Stanols and Sterols in the Management of Blood Cholesterol Levels – Mayo Foundation for Medical Education and Research, Mayo Clin Proc. 2003;78:965-978

Functional foods with added plant sterols for treatment of hypercholesterolaemia and prevention of ischaemic heart disease_ HH Vorster, FJ Raal, JB Ubbink, AD Marais, MC Rajput, FY Ntanios – July 2003, Vol. 16, No. 2 SAJCN

Plant sterols and plant stanols in the management of dyslipidaemia and prevention of cardiovascular disease_ Gylling et al. / Atherosclerosis 232 (2014) 346-360


move top